Śluby panieńskie - Akt I - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Scena na wsi, w domu Pani Dobrójskiej.

Duży pokój - dwoje drzwi w głębi, trzecie drzwi po prawej stronie sceny do pokojów Pani Dobrójskiej, czwarte po lewej do pokoju Gustawa; okno.
Scena pierwsza

JAN
sam
w płaszczu zarzuconym na ramiona - chodzi, patrzy w okno, potem
mówi ziewając:
Czekaj mnie, nie spij, powrócę o trzeciej" "
Piękna mi trzecia! Słońce jak w dzień świeci,
A mój pan drogi gnie sobie parole`
Albo z butelką... albo... No! już milczeć wolę.

Scena druga
Jan, Radost.

RADOST
idąc ku drzwiom Gustawa
Śpi Gucio?

JAN
Czy śpi?... Jak zabity, panie.


RADOST
Lubi spać hultaj.

JAN
zastępując od drzwi
Niechże pan nie wchodzi.

RADOST
A to dlaczego?


JAN
Bo śpi.

RADOST
Nic nie szkodzi.

JAN
zastępując
Będzie się gniewał.


RADOST
Nic mi się nie stanie.

JAN
Dopiero zasnął - ledwie pół godziny.

RADOST
Cóż w nocy robił?

JAN

Nie spał.

RADOST
A z przyczyny?

JAN
Z przyczyny?... Zasłabł.

RADOST
troskliwie

Zasłabł.

JAN
z westchnieniem
Niespodzianie.

RADOST
Cóż mu jest?

JAN

Co jest?... Jakiś zawrót głowy...

RADOST
Hm!...

JAN
Wstręt do wody...

RADOST
Hm!..


JAN
Pragnienie wina...

RADOST
Hm, proszę, proszę - wieczór jeszcze zdrowy!

JAN
wzruszając ramionami
Ha, słabość, panie, piorunem zaczyna.


RADOST
do siebie
Hm, wstręt, pragnienie! Hm, hm - zawrót głowy.

JAN
Niech no się wyśpi, po południu wstanie.

RADOST
Chciałem być w domu i dziś tu z powrotem,

Lecz taką rzeczą ani myśleć o tem.

JAN
Owszem, jedź pan, jedź! Ręczę, że za chwilę...

RADOST
A sen spokojny?

JAN
zastępując drogę

Lada co obudzi.
Cicho, dlaboga.

RADOST
Drzwi tylko uchylę.

JAN
Ale drzwi skrzypią,

RADOST

Własnymi oczyma...

JAN
odstępując
Ha, kiedy już tak - niech się pan nie trudzi;
Darmo tam patrzeć - mego pana nie ma.

RADOST
Nie ma?


JAN
A nie ma.

RADOST
Gdzież jest?

JAN
Stąd o milę.

RADOST

Jak? co?

JAN
Pojechał.

RADOST
Dokąd?

JAN
Do Lublina.


RADOST
Do Lu... Lu...

JAN
z ukłonem kończąc słowo
blina.

RADOST
Kiedy?


JAN
Wczoraj.

RADOST
Po co?

JAN
Nie wiem.

RADOST

Macież go! Już szaleć zaczyna,
Już, Bogu dzięki. - Jeździć, latać nocą...
I czegóż stoisz, panie Zawrót-głowy?
Hm! "Wstręt do wody", co? "Wina pragnienie"?

JAN
Stoję na warcie; muszę być gotowy
Otworzyć okno na pierwsze skinienie.

RADOST

Na co otworzyć?

JAN
Dla mojego pana;
Tędy wychodzi - tędy się i wchodzi.

RADOST
załamując ręce
Przez okna łazić śród jasnego rana!
To waryjata prawdziwie dowodzi.

ironicznie
I kiedyż wróci na swoje wesele?

JAN
Jeśli mu wierzyć, miał o trzeciej wrócić.

RADOST
do siebie
O, muszę, muszę cugli mu przykrócić!
O, czego nadto, tego i za wiele!

Słychać pukanie do okna.

JAN
idąc do okna
Niechże pan łaje, bo przybywa właśnie.
Otwiera okno.

Scena trzecia
Gustaw ubrany do konia, Jan; Radost w głębi.


GUSTAW
włażąc przez okno
To czas! - Niech go piorun trzaśnie!

JAN
Dobrze pan mówi; bogdajby go trzasnął!

GUSTAW
A co? śpią jeszcze?


JAN
Byłby sen nie lada!

GUSTAW
Trochem się spóźnił.

JAN
Mnie to pan powiada.

GUSTAW

Pewnieś nie dospał.

JAN
Gdybym był choć zasnął!...

GUSTAW
oddając pręt, czapkę, rękawiczki i ocierając twarz
No, prawdę mówiąc, jak jestem na świecie,
Jeszczem tak pięknie zębami nie dzwonił:
Wicher, deszcz, zimno - psa by nie wygonił.


RADOST
A ciebie wygonił przecie.

Scena czwarta
Radost, Gustaw.

GUSTAW
A, stryjaszek!
całując w rękę

Dzień dobry!

RADOST
Ozięble
Witamy z podróży!

GUSTAW
Już wstałeś?

RADOST

Jeszcześ nie spał?

GUSTAW
Dość czasu.

RADOST
Dzień duży.

GUSTAW
Dopiero świta.


RADOST
Świta, ale w twojej głowie.

GUSTAW
Niech i tak będzie, niech świta na zdrowie,
Byle mnie kochał stryjaszek kochany,
Był mi zawsze zdrów, czerstwy i rumiany!
Lecz cóż to? Mars? mars? Fe! precz z nim, do licha!
zaglądając w oczy

No, proszę... troszkę... Niknie wyraz srogi,
Czoło się równa... oko się uśmiecha...
Otóż tak lubię,
ściskając go
mój stryjaszku drogi!

RADOST
płaczliwie, zawsze dając przestrogi
Mój Gustawie, powiedz mi - chcesz czy nie chcesz żony?


GUSTAW
Chcę, chcę, stryjaszku.

RADOST
Pewnie?

GUSTAW
Jestem jej spragniony.

RADOST

Takiże to więc sposób wyszukałeś sobie?

GUSTAW
Ja nic dotychczas nie wiem o sposobie.

RADOST
Te wycieczki przez okna, te nocne wyprawy...

GUSTAW
I cóż?


RADOST
zniecierpliwiony
Cóż? - Panna!

GUSTAW
A, bardzom ciekawy,
Co moję pannę obchodzić może,
Kiedy, jak i gdzie ja się spać położę?
Nie śpię - tym lepiej dla niej, bo na jawie

Nią tylko jedną myśli moje bawię
I do niej wzdycham, jak w dzień, tak i w nocy;
Ale jak zasnę -jestże to w mej mocy?

RADOST
płaczliwie
Mój Gustawie! Dlaboga, porzuć myśli płoche
I raz tylko, raz pierwszy zastanów się trochę!
Kilka dni jesteś pośród tak godnej rodziny,

I nie ma dnia jednego - gdzie tam: dnia! - godziny!
Żebyś czegoś nie zbroił, aż się serce kraje.
Pani Dobrójska sama opiekę ci daje,
Nie idąc wzorem matek, co nos górą noszą,
Kiedy w duszy o zięcia wszystkich świętych proszą;
Pamiętna twych rodziców i mojej przyjaźni,
Swój zamiar względem ciebie głosi bez bojaźni.
Ale wszystko na próżno, daremnie się trudzi
Miejski panicz w wieśniakach innych widzi ludzi;

Swoich nudów nie kryje, grzeczności nie sili
I chce dać uczuć wartość każdej swojej chwili.
Wróbel się tylko, mówią, pustej strzechy trzyma,
Ale co w twojej głowie -już i wróbla nie ma.

GUSTAW
z szczerym zastanowieniem
Prawda, prawda, stryjaszku, zbyt słuszne przestrogi;
Ach, ojcowskimi strzeżesz mnie oczyma;

ściskając go
O, jesteś dla mnie skarb, przyjaciel drogi,
Dzięki ci, dzięki za twoje przestrogi.

RADOST
z rozczuleniem, ściskając go
Mój ty poczciwy, mój luby Gustawie!

GUSTAW
Mój przyjacielu, mój ojcze kochany!

Zobaczysz, jak się ogromnie poprawię,
Bylem miał tylko powód do odmiany.
A teraz zgadnij, jaką dziś zabawę...

RADOST
O, dlaboga! on swoje! Otóż masz poprawę!
Ach, zmiłuj się, uważaj; powiedz, czy to ładnie,
Że z domu pan zalotnik oknem się wykradnie,
Aby noc całą Bóg wie gdzie nie trawić!


GUSTAW
Ależ, stryjaszku, ja się muszę bawić.

RADOST
Bawić!

GUSTAW
A w prawdzie, w tym szanownym domu,
Gdzie każdy dla mnie aż nadto łaskawy,

Gdzie nie ubliżam w niczym i nikomu,
Żadnej dotychczas nie widzę zabawy.

RADOST
Idzież tu o zabawę, wrzawę nieustanną?

GUSTAW
Ależ o nudy idzie.

RADOST

Nudy - z piękną panną!

GUSTAW
Nie będą nudy, jak się kochać będę.

RADOST
I kiedyż to nastąpi?

GUSTAW
Jak się z nią ożenię.


RADOST
Albo inaczej -jak na koszu siędę.

GUSTAW
Ba, ba, ba! jeszcze czego.

RADOST
I skąd pewność, że nie?
Jestże to napisano, wyryto na niebie,

Że Aniela koniecznie musi pójść za ciebie?

GUSTAW
Pójdzie, pójdzie, stryjaszku.

RADOST
Tylko bardzo proszę,
Niech samochwalstwa od ciebie nie znoszę.

GUSTAW

Do samochwałów któż tego policzy,
Który rozsądnie zważa i powiada,
Że gdzie dwie rodzin związku sobie życzy,
Związku się w końcu spodziewać wypada?

RADOST
Prawda -jeśli Aniela choć trochę polubi.

GUSTAW
Bądź z łaski swojej spokojny w tym względzie;

Już ja ci ręczę - wszystko dobrze będzie.

RADOST
Nadto pewności, i ta pewność zgubi.

GUSTAW
Już spuść się na mnie... Ale dość tych fraszek;
Teraz niech zgadnie kochany stryjaszek...

RADOST

Pewnie: gdzie byłeś?

GUSTAW
Gdziem bawił tak długo.

RADOST
Wymów już, wymów, bo cię diable dusi.

GUSTAW
Na miejskim balu byliśmy przebrani.


RADOST
Na jakim balu?

GUSTAW
"Pod Złotą Papugą".

RADOST
W karczmie!

GUSTAW

Przebrani.

RADOST
O Boże! o Boże!

GUSTAW
Tego młodemu nikt pewnie nie zgani.

RADOST
ironicznie

Pewnie pochwali?

GUSTAW
Bo pochwalić musi.

RADOST
Piękna mi szkoła!

GUSTAW
Lepszej być nie może.

Na małym świecie, co się wielkim mieni,
Gdzie każdy trwożnie po śliskiej przestrzeni
Jakby na szczudłach i w przyłbicy chodzi,
Tam, czym są ludzie, niechaj nikt nie bada;
Ale - gdzie człowiek mało pozór ceni,
Przybranym kształtem nie chce i nie zwodzi,
Gdzie więcej wola niż rozum nim włada,
Tam chwytaj pęzel, wzór stoi gotowy.


RADOST
Otóż go macie! Jest La Bruyere` nowy.
płaczliwie
Guciu! dopieroś dziękował za radę.

GUSTAW
nie słuchając
I co mi teraz przychodzi do głowy...

RADOST

Na przykład?

GUSTAW
Jedźmy tam dziś.

RADOST
Ja z tobą?

GUSTAW
Ty ze mną.


RADOST
Oszalał!

GUSTAW
Wcześniej wrócisz.

RADOST
ironicznie
Tą drogą tajemną.


GUSTAW
Jedziesz?

RADOST
Dajże mi pokój.

GUSTAW
No, to sam pojadę.

RADOST

Guciu! dopieroś dziękował za radę.

GUSTAW
żałośnie
Luby stryjaszku! wkrótce się ożenię.

RADOST
do siebie, z zadziwieniem
No! i dlatego takie figle stroi.


GUSTAW
jak wyżej, prosząc
Już raz ostatni!...

RADOST
Ja go nie odmienię,
To rzecz daremna.

GUSTAW
Na kasztana wsiędę...


RADOST
przestraszony
O! na kasztana!

GUSTAW
Przede dniem tu będę.

RADOST
Weź już moją doroszkę, a kasztan niech stoi.

do siebie
Jeszcze kark skręci z tego waryjata.

GUSTAW
Dobru, stryjaszku.

RADOST
I deliją moję.

GUSTAW
Dobrze, stryjaszku.

RADOST
W tej kurteczce lata -
Jeszcze kataru, u diaska, dostanie.

GUSTAW
Dobrze, stryjaszku, jak chcesz, tak się stanie.
Ja zawsze mówię: święte rady twoje.


RADOST
Otóż masz! Teraz powie, że to z mojej rady
Przez okna łazi na nocne biesiady.

GUSTAW
Zatem radzisz wchodzić drzwiami?

RADOST
Gadajże z waryjatami!
Ja ci radzę pójść spać.


GUSTAW
Spać?

RADOST
Bladyś, aż niemiło.

GUSTAW
Blady? - to dobrze, to nic nie zaszkodzi:
Bladość niepokój miłosny dowodzi,

Bladości prędzej niż słowom się wierzy;
Pamiętasz przecie, jak to dobrze było
Rano, nazajutrz po twojej wieczerzy?

RADOST
Mojej wieczerzy?

GUSTAW
To jest, mówiąc szczerze,
Ja sam dawałem tę sławną wieczerzę,

Ale stryjaszek potem długi płacił.

RADOST
Niestety!

GUSTAW
Wcalem na cerze nie stracił;
"Teraz to kocha - rzecz niezaprzeczona
Jak blady, słaby! On z miłości skona"
Powiedz sam, wszakże prawda, tak mówiono?

I gdybym nie był zanadto...

RADOST
No, no, no,
Nie dość: szaleje, jeszcze mnie powiada!
Teraz idź i spij, taka moja rada.
Ale, mój Guciu, Guciuniu serdeczny,
Staraj się zbliżyć, podobać Anieli.

GUSTAW

Dobrze, stryjaszku.

RADOST
Dla matki bądź grzeczny.

GUSTAW
Dobrze, stryjaszku.

RADOST
I na miłość Boga,

Jeśli ci jeszcze moja przyjaźń droga,
Nim się odezwiesz, pomyśl pierwej nieco,
Bo często słowa jakby z worka lecą,
Ale sensu w nich... no! - tego tam nie ma.
A teraz idź spać, już mrugasz oczyma.

GUSTAW
Pójdę się przebrać.
Całuje w rękę.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Śluby panieńskie - streszczenie
2  Kompozycja „Ślubów panieńskich”
3  Bohaterowie Ślubów panieńskich



Komentarze: Śluby panieńskie - Akt I

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: